06.08.2020

Kwalifikacja trener personalny – czy trzeba uzyskać nowy certyfikat?

W ostatnim czasie w branży fitness zrobiło się gorąco. Otóż, środowisko obiegła informacja o uregulowaniu zawodu trenera personalnego w powszechnie obowiązujących aktach prawnych. W tzw. Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji pojawiła się nowa kwalifikacja trener personalny, a dokładniej „prowadzenie procesu treningu personalnego”. Wielu trenerów zastanawia się, czy nowe regulacje wpływają na ich dotychczasowe uprawnienia i czy zostały nałożone na nich nowe obowiązki. Przepisy są nowe, nie do końca zatem wiadomo, jaki będą miały oddźwięk praktyczny. W tej chwili można już jednak dokonać podstawowej analizy prawnej pod kątem działalności trenerskiej. Zapraszam do lektury.

Czym jest Zintegrowany System Kwalifikacji?

Jak czytamy na oficjalnej stronie poświęconej Zintegrowanemu Systemowi Kwalifikacji (ZSK) jest to wprowadzony ustawą zbiór zasad, standardów, nowych funkcji i ról oraz procedur regulujących sposób działania różnych podmiotów (osób i instytucji) związanych z nadawaniem kwalifikacji oraz zapewnianiem ich jakości.

ZSK funkcjonuje w Polsce od 2016 roku. Projekt ma na celu podniesienie jakości usług i zapewnienie równego traktowania pracowników z takimi samymi umiejętnościami (również poza granicami naszego kraju). ZSK w sposób obiektywny ocenia efekty uczenia się i na tej podstawie nadaje konkretne kwalifikacje.

Ważną częścią ZSK jest Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji (ZRK). Jest to publiczny rejestr, który gromadzi informacje o wszystkich kwalifikacjach włączonych do ZSK. Można dzięki niemu dowiedzieć się:

  • jakie wymagania należy spełnić, żeby uzyskać daną kwalifikację, a także
  • jakie instytucje mają uprawnienia do ich nadawania.

Pozostając jeszcze przy teoretycznym wstępie, warto wspomnieć o Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK). Jest to układ odniesienia dla kwalifikacji nadawanych w Polsce. W PRK jest 8 poziomów (tak samo jak w Europejskiej Ramie Kwalifikacji, co pozwala uznać, że uzyskane kwalifikacje w Polsce w ramach ZSK będą uznawane w całej Europie). Każdy poziom opisywany jest za pomocą ogólnych charakterystyk zakresu i stopnia skomplikowania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, wymaganych od osób posiadających kwalifikacje danego poziomu. Mówiąc prościej, im wyższy poziom kwalifikacji, tym większe umiejętności. W PRK wyróżniamy kwalifikacje cząstkowe oraz kwalifikacje pełne.

Wprowadzenie treningu personalnego do ZRK

Całe zamieszanie powstało właśnie z tego powodu, że do ZRK dodano kwalifikację o nazwie „prowadzenie treningu personalnego”. Jakie informacje na temat prowadzenia treningu personalnego można znaleźć w ZRK?

Pełnej treści dokumentu nie ma sensu tu przytaczać, bo jest on szczegółowy i dość obszerny. Niemniej jednak warto wiedzieć, co zawiera charakterystyka kwalifikacji „prowadzenie procesu treningu personalnego” (skrót nazwy kwalifikacji: trener personalny). Znajdziemy w niej następujące informacje:

  1. Rodzaj kwalifikacji: cząstkowa
  2. Poziom PRK/EKR (o którym pisałem powyżej): 4
  3. Krótka charakterystyka kwalifikacji: w tej sekcji znajdziemy spis czynności, które w swojej pracy wykonuje trener personalny, są to m.in.: prowadzenie treningów, opracowywanie planów, wdrażanie podopiecznych do prozdrowotnego stylu życia, działanie na podstawie wiedzy teoretycznej z zakresu metodyki sportu oraz biologicznych i psychospołecznych podstaw funkcjonowania człowieka.
  4. Orientacyjny nakład pracy potrzebny do uzyskania kwalifikacji: 300 godzin
  5. Grupy osób, które mogą być zainteresowane uzyskaniem kwalifikacji;
  6. Wymagane kwalifikacje poprzedzające: wykształcenie średnie
  7. Warunki, jakie należy spełnić by przystąpić do walidacji:
    • ukończone 18 lat,
    • wykształcenie średnie,
    • oświadczenie o niekaralności za przestępstwa popełnione umyślnie, o których mowa w art. 46-49 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1468, 1495 i 2251), lub określone w rozdziale XIX i XXIII, z wyjątkiem art. 192 i art. 193, rozdziale XXV i XXVI ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 i 2128),
    • dokument potwierdzający ukończenie (w ciągu ostatnich 3 lat) szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy,
    • oświadczenie o braku przeciwwskazań do wzmożonej aktywności fizycznej.
  8. Zapotrzebowanie na kwalifikację: w tej sekcji można zapoznać się z powodami zamieszczanie tej kwalifikacji w ZSK. Są to m.in.: dynamicznie rozwijający się rynek fitness w Polsce, jednakże bardzo rozdrobniony i wynikająca z tego konieczność zapewnienia w klubach fitness profesjonalnie przygotowanej kadry trenerskiej. W tym zakresie autorzy uzasadnienia powołują się na raport EuropeActive European Health & Fitness Report 2018. Ponadto w tej części przeczytać można, że na rynku pojawia się coraz więcej ofert szkoleń i certyfikacji kwalifikacji trenernskich, które nie odnoszą się do efektów uczenia.
  9. Odniesienie do kwalifikacji o zbliżonym charakterze oraz wskazanie kwalifikacji ujętych w ZRK zawierających wspólne zestawy efektów uczenia się;
  10. Streszczenie opinii uzyskanych podczas konsultacji projektu kwalifikacji: swoje zdanie nt. projektu na etapie jego tworzenia wyrazili m.in.: Rada ds. Kształcenia i Doskonalenia Kadr Kultury Fizycznej przy Ministrze Sportu i Turystyki, organizacje z obszaru sportu, czy akademie wychowania fizycznego.
  11. Typowe możliwości wykorzystania kwalifikacji;
  12. Wymagania dotyczące walidacji i podmiotów przeprowadzających walidację – o walidacji więcej piszę poniżej.

Powyższe skrótowe zestawienie informacji z ZRK zamieszczam po to, aby uświadomić trenerów personalnych, że w głównej mierze są to rozważania teoretyczne, procedury i schematy działań. Ponadto ujęcie treningu personalnego w ramach ZRK ma na celu poprawienie jakości świadczonych usług (czy tak się stanie – nie wiem, ale intencje działań są na pewno słuszne).

Z informacji podstawowych warto dodać, że trener personalny do ZSK został dołączony 2 lutego 2020 roku.

Jak można uzyskać kwalifikację „trener personalny”?

Obecnie jednostką certyfikującą w zakresie kwalifikacji „trener personalny” jest Polski Związek Trenerów Personalnych (PZTP). Aby uzyskać uprawnienia zgodnie z ZSK należy zdać egzamin. Koszt pełnej certyfikacji to 800 zł (egzamin/weryfikacja + certyfikat + ubezpieczenie). Przedłużenie licencji to natomiast kwota 350 zł na rok.

W sytuacji, gdy trener personalny posiada certyfikat z innej placówki, Rada Walidacyjna PZTP zweryfikuje go w zakresie zgodności ze standardami narzuconymi w ZSK.

Rada Walidacyjna (zwana również komisją walidującą) składa się z 3 osób, które:

  1. ukończyły studia wyższe z obszaru sportu;
  2. posiadają co najmniej 5-letnie doświadczenie w pracy zawodowej jako trener personalny uzyskane w ciągu ostatnich 10 lat;
  3. posiadają co najmniej 3-letnie doświadczenie w szkoleniu, w tym egzaminowaniu trenerów personalnych uzyskane w ciągu ostatnich 10 lat.

Czy uzyskanie certyfikatu jest obowiązkowe?

Teraz odpowiedź na najważniejsze pytanie, a mianowicie – czy każdy trener personalny musi zdobyć certyfikat zgodnie z ZSK? Odpowiedź brzmi: NIE! Trener personalny jako zawód został uregulowany w prawie powszechnie obowiązującym, jednakże za brak certyfikatu wydanego na podstawie omawianego prawa, nie przewiduje się żadnych sankcji.

Oczywiście nie można wykluczyć, że w praktyce okaże się, że certyfikat jest konieczny. Być może za jakiś czas pracodawcy lub osoby ćwiczące będą chciały współpracować tylko z trenerami, którzy legitymują się certyfikatem wydanym przez odpowiednią jednostką certyfikującą. Ponadto taki certyfikat z pewnością dużo łatwiej potwierdzi umiejętności trenera za granicą.

Jednakże w chwili obecnej, nie ma konieczności uzyskiwania certyfikatu w sposób opisany w ZSK, aby świadczyć usługi treningu personalnego.

Korzyści z potwierdzenia kwalifikacji w ZSK

Na stronie ZSK możemy znaleźć listę następujących korzyści wynikających z wdrożenia tego systemu. ZSK:

  • pozwoli porównywać i oceniać z osobistej perspektywy możliwe do zdobycia certyfikaty i dyplomy, tym samym lepiej planować podnoszenie swoich kwalifikacji i rozwój kariery zawodowej,
  • ułatwi wybór szkoły i uczelni oraz wyszukiwanie odpowiednich szkoleń,
  • znacznie uprości uznawanie kompetencji zdobytych w ramach edukacji pozaformalnej i poprzez nieformalne uczenie się (np. w toku pracy zawodowej),
  • zwiększy możliwości uczenia się w różny sposób,
  • ułatwi zdobywanie nowych zawodów oraz przechodzenie pomiędzy różnymi branżami,
  • umożliwi prezentowanie swoich kwalifikacji w sposób bardziej komunikatywny dla pracodawców na polskim i europejskim rynku pracy.

Jak widać, nie ma tu mowy o tym, że korzystanie z instytucji certyfikujących wymienionych w ZRK umożliwia pracę na danym stanowisku, czy jest warunkiem zatrudnienia w danej branży.

Podsumowanie – kwalifikacja trener personalny

Działania związane z uregulowaniem zawodu trenera personalnego w przepisach prawa należy uznać za korzystne dla branży fitness. Na pewno każdy z nas chciałby, aby trenował go sprawdzony trener, który posiada rozległą wiedzę i odpowiednie przygotowanie zawodowe. Ciężko przewidzieć, czy wprowadzenie kwalifikacji „trener personalny” do ZRK faktycznie sprawi, że jakość usług się podniesie. Na pewno z czasem się o tym przekonamy.